آموزش نماز
راهنمای واضح و مبتدی‌پسند برای نماز روزانه مسلمانان، از آماده شدن تا کلمات پایانی. هر مرحله نشان میدهد چه کاری انجام دهید، چه بگویید و چه معنایی دارد، تا هر کسی بتواند آن را دنبال کند.
نمازی را در بالا انتخاب کنید تا راهنما هر رکعت آن را به ترتیب نشان دهد. هر گام دقیقاً نشان میدهد چه کنید و چه بگویید، همراه با متن عربی، تلفظ و معنای آن.
این یک راهنمای ساده و کلی برای نمازهای یومیه است که معمولاً در سنت اهل سنت آموزش داده میشود. جزئیات کوچک بین مکاتب فکری متفاوت است. برای هر چیزی که مطمئن نیستید، مستقیماً از یک معلم محلی آگاه بیاموزید.
قبل از نماز، وضو بگیرید: دست‌های خود را بشویید، دهان و بینی خود را آب بکشید، صورت خود را بشویید، دست‌های خود را تا آرنج بشویید، سر خود را مسح کنید و پاهای خود را تا مچ بشویید. اگر از قبل در حالت طهارت هستید، میتوانید بلافاصله نماز بخوانید.
بدن خود را به طور مناسب بپوشانید و مکانی تمیز و آرام برای نماز انتخاب کنید. سجاده مفید است اما الزامی نیست، هر سطح تمیزی کافی است.
رو به قبله، جهت کعبه در مکه، بایستید. اگر مطمئن نیستید، از قطبنما یا اپلیکیشن قبله‌نما برای یافتن آن استفاده کنید.
راست بایستید و رو به قبله کنید. نیت نماز را که قصد دارید بخوانید، در قلب خود کنید. این نیت بیصدا است و با صدای بلند گفته نمیشود. دست‌های خود را تا گوش‌ها یا شانه‌هایتان بالا ببرید و تکبیر افتتاحیه را بگویید. سپس دست راست خود را روی دست چپ خود بر روی سینه قرار دهید.
اللَّهُ أَكْبَرُ
Allāhu akbar
“خداوند بزرگترین است.”
پیش از شروع قرائت، با دعای افتتاح (دعاء الاستفتاح) به آرامی الله را ستایش کنید. این دعا یک بار، در همان ابتدای نماز گفته میشود:
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ، وَتَعَالَىٰ جَدُّكَ، وَلَا إِلَٰهَ غَيْرُكَ
Subḥānaka-llāhumma wa biḥamdik, wa tabāraka-smuk, wa taʿālā jadduk, wa lā ilāha ghayruk
“پاک و منزهی تو ای الله، و ستایش از آن توست. نامت پربرکت است، و عظمتت والا. هیچ معبودی جز تو نیست.”
در حالی که دستها را روی هم گذاشته‌اید، ابتدا با ذکر زیر به خدا پناه ببرید. سپس بسم‌الله را بگویید و سوره فاتحه، یعنی سوره گشایش قرآن را تلاوت کنید.
در این رکعت: الفاتحه، سپس یک سورهٔ کوتاه (در زیر)با صدای بلند خوانده میشود
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
Aʿūdhu billāhi mina-sh-shayṭāni-r-rajīm
“به الله پناه می‌برم از شیطان رانده شده.”
سوره فاتحه را کامل، آیه به آیه بخوانید، و در پایان «آمین» بگویید:
سپس یک سورهٔ کوتاه بیفزایید. انتخاب رایج برای این رکعت سورهٔ Al-Ikhlaas است:
هنگام رفتن به این حالت، بگوییداللَّهُ أَكْبَرُ
«الله اکبر» بگویید و به جلو خم شوید، دست‌های خود را روی زانوها قرار دهید در حالی که کمرتان صاف و چشمانتان به سمت محل سجده است. در حین رکوع، این کلمات را سه بار تکرار کنید:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ
Subḥāna Rabbiya-l-ʿAẓīm
“پاک و منزه است پروردگار بزرگ من.”
از رکوع بلند شوید تا کاملاً صاف و بی‌حرکت بایستید. هنگام بلند شدن، عبارت اول را بگویید؛ پس از ایستادن، عبارت دوم را بگویید:
سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ
Samiʿa-llāhu liman ḥamidah, Rabbanā wa laka-l-ḥamd
“خداوند می‌شنود هر که او را ستایش کند. پروردگارا، ستایش مخصوص توست.”
هنگام رفتن به این حالت، بگوییداللَّهُ أَكْبَرُ
«الله اکبر» بگویید و به سجده بروید به طوری که هفت قسمت از بدنتان زمین را لمس کند: پیشانی و بینی، هر دو کف دست، هر دو زانو، و انگشتان هر دو پا. در حین سجده، این کلمات را سه بار تکرار کنید:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَىٰ
Subḥāna Rabbiya-l-Aʿlā
“پاک و منزه است پروردگار بلندمرتبه من.”
هنگام رفتن به این حالت، بگوییداللَّهُ أَكْبَرُ
«الله اکبر» بگویید، از سجده بلند شوید و لحظه‌ای آرام و راست بنشینید و بگویید:
رَبِّ اغْفِرْ لِي
Rabbi-ghfir lī
“پروردگارا، مرا ببخش.”
هنگام رفتن به این حالت، بگوییداللَّهُ أَكْبَرُ
«الله اکبر» بگویید و بار دوم سجده کنید، دقیقاً همانند پیشین، و همان ذکر تسبیح را تکرار کنید. وقتی از آن برمی‌خیزید، این رکعت کامل شده است.
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَىٰ
Subḥāna Rabbiya-l-Aʿlā
“پاک و منزه است پروردگار بلندمرتبه من.”
«الله اکبر» بگویید و کاملاً راست بایستید تا رکعت 2 را آغاز کنید. نشستن کوتاه پیش از ایستادن نیز مستحب است.
در حالی که دستها را روی هم گذاشته‌اید، ابتدا با ذکر زیر به خدا پناه ببرید. سپس بسم‌الله را بگویید و سوره فاتحه، یعنی سوره گشایش قرآن را تلاوت کنید.
در این رکعت: الفاتحه، سپس یک سورهٔ کوتاه (در زیر)با صدای بلند خوانده میشود
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
Aʿūdhu billāhi mina-sh-shayṭāni-r-rajīm
“به الله پناه می‌برم از شیطان رانده شده.”
سوره فاتحه را کامل، آیه به آیه بخوانید، و در پایان «آمین» بگویید:
سپس یک سورهٔ کوتاه بیفزایید. انتخاب رایج برای این رکعت سورهٔ Al-Falaq است:
هنگام رفتن به این حالت، بگوییداللَّهُ أَكْبَرُ
«الله اکبر» بگویید و به جلو خم شوید، دست‌های خود را روی زانوها قرار دهید در حالی که کمرتان صاف و چشمانتان به سمت محل سجده است. در حین رکوع، این کلمات را سه بار تکرار کنید:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ
Subḥāna Rabbiya-l-ʿAẓīm
“پاک و منزه است پروردگار بزرگ من.”
از رکوع بلند شوید تا کاملاً صاف و بی‌حرکت بایستید. هنگام بلند شدن، عبارت اول را بگویید؛ پس از ایستادن، عبارت دوم را بگویید:
سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ
Samiʿa-llāhu liman ḥamidah, Rabbanā wa laka-l-ḥamd
“خداوند می‌شنود هر که او را ستایش کند. پروردگارا، ستایش مخصوص توست.”
هنگام رفتن به این حالت، بگوییداللَّهُ أَكْبَرُ
«الله اکبر» بگویید و به سجده بروید به طوری که هفت قسمت از بدنتان زمین را لمس کند: پیشانی و بینی، هر دو کف دست، هر دو زانو، و انگشتان هر دو پا. در حین سجده، این کلمات را سه بار تکرار کنید:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَىٰ
Subḥāna Rabbiya-l-Aʿlā
“پاک و منزه است پروردگار بلندمرتبه من.”
هنگام رفتن به این حالت، بگوییداللَّهُ أَكْبَرُ
«الله اکبر» بگویید، از سجده بلند شوید و لحظه‌ای آرام و راست بنشینید و بگویید:
رَبِّ اغْفِرْ لِي
Rabbi-ghfir lī
“پروردگارا، مرا ببخش.”
هنگام رفتن به این حالت، بگوییداللَّهُ أَكْبَرُ
«الله اکبر» بگویید و بار دوم سجده کنید، دقیقاً همانند پیشین، و همان ذکر تسبیح را تکرار کنید. وقتی از آن برمی‌خیزید، این رکعت کامل شده است.
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَىٰ
Subḥāna Rabbiya-l-Aʿlā
“پاک و منزه است پروردگار بلندمرتبه من.”
این آخرین رکعت بود. با گفتن «الله اکبر» به حالت نشستن برخیزید و بنشینید: نماز اکنون با تشهد به پایان می‌رسد.
در حال نشستن پس از سجده دوم، تشهد را که گواهی ایمان است بخوانید. هنگامی که به کلمات «الا الله» می‌رسید، معمول است که انگشت اشاره دست راست خود را بلند کنید.
التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَىٰ عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
At-taḥiyyātu lillāhi wa-ṣ-ṣalawātu wa-ṭ-ṭayyibāt. As-salāmu ʿalayka ayyuha-n-nabiyyu wa raḥmatu-llāhi wa barakātuh. As-salāmu ʿalaynā wa ʿalā ʿibādi-llāhi-ṣ-ṣāliḥīn. Ashhadu an lā ilāha illa-llāh, wa ashhadu anna Muḥammadan ʿabduhu wa rasūluh.
“تمام درودها، نمازها و نیکی‌ها از آنِ خداست. سلام بر تو ای پیامبر، و رحمت و برکات خدا بر تو باد. سلام بر ما و بر بندگان صالح خدا باد. گواهی می‌دهم که هیچ معبودی جز الله نیست، و گواهی می‌دهم که محمد بنده و فرستاده اوست.”
این نشستن نهایی است، بنابراین پس از تشهد بنشینید: درود بر پیامبر ﷺ در ادامه می‌آید.
همچنان نشسته، بر پیامبر محمد ﷺ درود بفرستید. این دعا به صلوات ابراهیمیه معروف است:
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
Allāhumma ṣalli ʿalā Muḥammad wa ʿalā āli Muḥammad, kamā ṣallayta ʿalā Ibrāhīm wa ʿalā āli Ibrāhīm, innaka Ḥamīdun Majīd.
“بارالها، بر محمد و خاندان محمد درود فرست، همانگونه که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم درود فرستادی؛ همانا تو ستوده و با شکوهی.”
پیش از سلام پایانی، توصیه میشود که به الله پناه ببرید و سپس هر دعای شخصی (دعا) را که میخواهید، به هر زبانی، انجام دهید. دعایی که پیامبر ﷺ برای این لحظه آموزش دادند، این است:
اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ
Allāhumma innī aʿūdhu bika min ʿadhābi-l-qabr, wa min ʿadhābi jahannam, wa min fitnati-l-maḥyā wa-l-mamāt, wa min sharri fitnati-l-masīḥi-d-dajjāl
“ای الله، من به تو پناه می‌برم از عذاب قبر، و از عذاب جهنم، و از فتنه زندگی و مرگ، و از شر فتنه مسیح دجال.”
برای پایان دادن به نماز، صورت خود را به سمت راست برگردانید و کلمات سلام را بگویید، سپس به سمت چپ برگردانید و آنها را تکرار کنید. این سلام نماز شما را به پایان می‌رساند.
السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ
As-salāmu ʿalaykum wa raḥmatu-llāh
“سلام و رحمت خدا بر شما باد.”
شما همهٔ ۲ رکعت نماز فجر را طی کردید: هر حالت و هر کلمه. برای دیدن تفاوت‌ها نماز دیگری را در بالا انتخاب کنید و از این شمارش‌ها برای بقیهٔ روز استفاده کنید.
برای حرکت، بکشید، نوار لغزنده را جابجا کنید، یا از کلیدهای جهت‌نما استفاده کنید
کل نماز را گام به گام بیاموزید
هر یک از پنج نماز روزانه تعداد مشخصی رکعت واجب دارد. در اینجا تعداد رکعات هر نماز آورده شده است.
سوالات متداول درباره نماز مسلمانان، از اوقات نماز و وضو تا نماز خواندن در سفر، بیماری یا در حین یادگیری کلمات عربی.
مسلمانان هر روز پنج نماز واجب میخوانند: فجر (صبح)، ظهر (نیمروز)، عصر (بعدازظهر)، مغرب (غروب) و عشا (شب). هر کدام دارای یک بازه زمانی مشخص و تعداد ثابتی رکعت هستند و در مجموع یکی از پنج رکن اسلام را تشکیل میدهند.
اوقات نماز از خورشید پیروی میکنند: فجر از طلوع واقعی تا طلوع آفتاب، ظهر پس از عبور خورشید از اوج خود، عصر در اواخر بعدازظهر، مغرب بلافاصله پس از غروب آفتاب، و عشا پس از ناپدید شدن شفق. زمانهای دقیق ساعت روزانه بر اساس مکان تغییر میکنند، بنابراین از یک جدول زمانی محلی یا برنامه اوقات نماز استفاده کنید.
اذکار اصلی نماز، به ویژه سوره فاتحه، به زبان عربی خوانده میشوند. در حالی که در حال یادگیری هستید، از آوانویسی استفاده کنید و معانی را مطالعه کنید، و آنچه را که میتوانید به بهترین نحو خود تلاوت کنید. دعاهای شخصی خارج از اذکار رسمی را میتوان به هر زبانی انجام داد.
وضو با استفاده از توالت، خروج باد معده، خواب عمیق و از دست دادن هوشیاری باطل میشود (برخی جزئیات بین مذاهب متفاوت است). فعالیتهای عادی مانند خوردن، صحبت کردن یا راه رفتن آن را باطل نمیکنند. شما فقط زمانی وضو را تجدید میکنید که چیزی آن را باطل کند.
خیر. یک وضو تا زمانی که چیزی آن را باطل نکند، معتبر میماند، بنابراین میتوانید چندین نماز را با همان وضو بخوانید. فقط در صورتی آن را تکرار میکنید که باطل شده باشد.
اگر سهواً یک نماز واجب را از دست دادید، به محض اینکه به یاد آوردید یا توانستید آن را بخوانید. این نماز قضا دقیقاً مانند نماز اصلی، با همان تعداد رکعات، انجام میشود. اگر چندین نماز قضا دارید، در صورت امکان آنها را به ترتیب بخوانید. عمداً به تأخیر انداختن نماز بدون عذر در اسلام مسئلهای جدی است، بنابراین ایجاد یک برنامه روزانه منظم کمک میکند.
خیر، زنان در دوران قاعدگی یا خونریزی پس از زایمان، پنج نماز یومیه را به جا نمیآورند. آنها ملزم به قضای آن نمازها پس از آن نیستند. نماز پس از پایان خونریزی و انجام غسل (حمام کامل) از سر گرفته میشود.
کلمات، حرکات و تعداد رکعات برای زنان و مردان یکسان است. تفاوت عملی اصلی در پوشش است، زن همه چیز را به جز صورت و دستها میپوشاند، و برخی مذاهب وضعیتهای کمی فشردهتر را توصیه میکنند. روشی را که توسط مذهب شما یا یک معلم محلی مورد اعتماد آموزش داده شده است، دنبال کنید.
بله. اگر ایستادن به دلیل بیماری، جراحت یا کهولت سن دشوار است، نشسته نماز بخوانید؛ اگر آن هم ممکن نیست، دراز کشیده نماز بخوانید و رکوع و سجده را با حرکات سر نشان دهید. اسلام فقط آنچه را که از نظر جسمی قادر به انجام آن هستید، طلب میکند و پاداش در صورت وجود نیاز واقعی کاهش نمییابد.
رکعات فرض واحدهای اجباری هستند که برای صحیح بودن نماز لازمند، تعداد آنها در جدول بالا نشان داده شده است (۲ برای فجر، ۴ برای ظهر و غیره). رکعات سنت واحدهای اضافی هستند که پیامبر ﷺ به طور منظم همراه آنها میخواندند، و نفل نمازهای مستحبی اضافی هستند. مبتدیان باید ابتدا بر یادگیری صحیح نماز فرض تمرکز کنند، سپس با راحت شدن، واحدهای سنت را اضافه کنند.
در سفر واجد شرایط، نمازهای چهار رکعتی (ظهر، عصر و عشا) ممکن است به دو رکعت (قصر) کوتاه شوند. بسیاری از علما همچنین اجازه میدهند که نماز ظهر با عصر و مغرب با عشا در زمانهای مجاز جمع شوند. نماز فجر و مغرب طول معمول خود را حفظ میکنند. مسافت و قوانین جمع کردن را با مکتب فقهی خود یا یک معلم محلی تأیید کنید.
اشتباهات جزئی نماز را باطل نمیکنند. آنها را اصلاح کنید و ادامه دهید. اگر یک مرحله را فراموش کردید یا تعداد رکعات را از دست دادید، نماز را کامل کنید و دو سجده اضافی (سجده سهو) برای جبران اشتباه انجام دهید. خداوند مهربان است و اشتباهات صادقانه تلاش شما را در حین یادگیری باطل نمیکنند.
اگر با تلاش صادقانه برای یافتن قبله از قطبنما یا اپلیکیشن استفاده کردید اما بعداً متوجه شدید که اشتباه کردهاید، نماز شما عموماً همچنان معتبر است. اگر در حین نماز متوجه اشتباه شدید، به سمت صحیح برگردید و ادامه دهید. دفعه بعد از یک ابزار قبلهی قابل اعتماد برای کاهش عدم قطعیت استفاده کنید.
خیر. هر سطح تمیزی کافی است: زمین، فرش، چمن یا فضای باز. سجاده صرفاً راهی مناسب برای اطمینان از تمیز و راحت بودن محلی است که در آن نماز میخوانید، اما الزامی نیست.
لاک ناخن معمولی یک سد ضد آب ایجاد میکند، بنابراین برای معتبر بودن وضو باید قبل از وضو آن را پاک کرد، زیرا آب باید به ناخنها برسد. استفاده از لاک پس از یک وضوی معتبر، آن وضو را باطل نمیکند، بنابراین میتوانید تا زمانی که وضو باطل نشده است، نماز بخوانید. لاکهای ناخن حلال و نفوذپذیر در برابر آب به عنوان یک جایگزین برای کسانی که ترجیح میدهند، وجود دارند.
یک نماز واجب معمولاً پس از دانستن مراحل، حدود پنج تا ده دقیقه طول میکشد. فجر کوتاهترین است، در حالی که نمازهای چهار رکعتی کمی بیشتر طول میکشند. مبتدیانی که از ترجمه آوانگاری شده میخوانند ممکن است کمی بیشتر زمان ببرند. اضافه کردن واحدهای سنت اختیاری یا آیات طولانیتر قرآنی زمان را افزایش میدهد.
خیر، شما میتوانید نماز را در حالی که هنوز در حال حفظ کردن اذکار ضروری هستید، شروع کنید. با "الله اکبر" و سوره فاتحه آغاز کنید، سپس عبارات اساسی برای رکوع، سجده و نشستن را اضافه کنید. خواندن از روی آوانویسی روی کارت یا تلفن در حین حفظ کردن بسیار رایج است. بهتر است ناقص نماز بخوانید و بهبود یابید تا اینکه منتظر بمانید تا همه چیز حفظ شود.
نیت قبل از گفتن تکبیرة الاحرام، بیصدا در قلب شما انجام میشود. شما به سادگی میدانید که کدام نماز را میخواهید بخوانید (برای مثال، فرض عشاء). به صدای بلند گفته نمیشود و نیازی به فرمول خاصی به زبان عربی ندارد. یک نیت روشن و صادقانه در ذهن شما کافی است.
بله. در روزهای جمعه، مردان مسلمانی که قادر به شرکت هستند، نماز ظهر را با نماز جمعه جایگزین میکنند که شامل خطبه و نماز جماعت است، معمولاً دو رکعت. زنان، مسافران و کسانی که قادر به شرکت نیستند، میتوانند نماز ظهر را به طور معمول در خانه بخوانند. نماز جمعه یک واجب هفتگی اجتماعی برای مردان واجد شرایط است، نه یک نماز پنجم روزانه جداگانه.
تیمم تطهیر خشکی است که با زدن دست بر خاک پاک (یا غبار) و مسح صورت و دستها انجام میشود، زمانی که آب در دسترس نیست، استفاده از آن ایمن نیست، یا باعث ضرر میشود. تیمم برای آن وقت نماز جای وضو (یا غسل) را میگیرد. هنگامی که آب دوباره در دسترس قرار گرفت، برای نمازهای بعدی باید وضوی عادی انجام شود.
در نماز جماعت، امام در نماز فجر و در دو رکعت اول مغرب و عشا با صدای بلند قرائت میکند؛ نمازهای ظهر و عصر آهسته خوانده میشوند. هنگام نماز خواندن به تنهایی، همین الگو معمولاً رعایت میشود، اگرچه مکاتب فقهی در مورد اینکه یک فرد تنها تا چه حد باید صدای خود را بلند کند، متفاوت هستند.
شما میتوانید در هر فضای تمیز و آرامی در محل کار یا مدرسه نماز بخوانید: یک دفتر خالی، یک اتاق بینادیان، یا یک گوشه آرام. یک نماز معمولاً فقط پنج تا ده دقیقه طول میکشد. بسیاری از کارفرمایان و مدارس در صورت درخواست شما، یک استراحت کوتاه برای نماز را فراهم میکنند.