راهنمای عمره
عمره را گامبهگام چگونه انجام دهیم
عمره زیارت کوچک (حج اصغر) مکهٔ مکرمه است. تنها چند ساعت طول میکشد و در هر زمانی از سال میتوان آن را به جا آورد. هر یک از اعمال زیر نشان میدهد چه کنید، چگونه درست انجامش دهید و چه بگویید؛ با متن عربی، تلفظ و معنا.
این راهنما چه چیزهایی را در بر دارد
- 9 عمل، به ترتیبی که انجام میدهید
- متن عربی · تلفظ · معنای هر دعا
- حدود ۳ تا ۶ ساعت، بسته به ازدحام
این راهنمایی ساده و کلی برای عمره است، آنگونه که معمولاً در سنت اهل سنت آموزش داده میشود. برخی جزئیات کوچک میان مذاهب فقهی متفاوت است. در هر موردی که مطمئن نیستید، پیش از سفر از عالمی آگاه یا مسئول کاروان خود بپرسید.
اعمال عمره
این اعمال را به ترتیب انجام دهید. هر یک نشان میدهد چه کنید، چه جزئیاتی مهم است و چه بگویید؛ با متن عربی، تلفظ و معنا.
گام 1 از 9مُحرم شوید و نیت کنید
پیش از گذشتن از میقات (مرز زائران)، غسل کنید، لباس احرام بپوشید و در دل نیت انجام عمره کنید. از این لحظه محرمات احرام بر شما لازم میشود.
درست انجام دهید- در صورت امکان غسل کنید و پیش از آن موهای زائد را بزدایید و ناخنها را کوتاه کنید. عطر را میتوان به بدن زد، نه به لباس احرام.
- مردان دو پارچهٔ سفید سادهٔ ندوخته میپوشند: یکی دور کمر و دیگری روی شانهها، با سر برهنه و دمپاییای که برآمدگی روی پا را نپوشاند.
- زنان لباس پوشیدهٔ معمول خود را به هر رنگی میپوشند، بدون روبند (نقاب) و دستکش.
نمایش ۲ مورد دیگرنمایش کمتر
- نیت عمره را در میقات یا پیش از آن در دل کنید؛ اگر با هواپیما سفر میکنید، پیش از رسیدن هواپیما به محاذات میقات نیت کنید.
- در احرام از عطر، کوتاه کردن مو یا ناخن، شکار، آمیزش و جدال پرهیز کنید؛ مردان همچنین از پوشیدن لباس دوخته و پوشاندن سر پرهیز میکنند.
این را بگوییدلَبَّيْكَ اللَّهُمَّ عُمْرَةً
طرز تلفظLabbayka Allāhumma ʿumratan
معنی“خدایا، برای عمره، لبیک.”
گام 2 از 9تلبیه بگویید
پس از نیت، گفتن تلبیه را آغاز کنید که پاسخ زائر به دعوت خداوند است. در راه مکه تا آغاز طواف آن را بسیار تکرار کنید.
درست انجام دهید- مردان با صدای بلند میگویند؛ زنان آهسته، چنانکه تنها خودشان یا کنار دستیشان بشنوند.
- آن را بسیار تکرار کنید، بهویژه هنگام بالا رفتن، پایین آمدن و دیدار با دیگران.
- وقتی به کعبه رسیدید و خواستید طواف را آغاز کنید، تلبیه را قطع کنید.
نمایش ۱ مورد دیگرنمایش کمتر
- در فاصلهٔ تلبیهها وقت خود را با ذکر، دعا و استغفار پر کنید.
این را بگوییدلَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ
طرز تلفظLabbayka Allāhumma labbayk, labbayka lā sharīka laka labbayk, inna al-ḥamda wan-niʿmata laka wal-mulk, lā sharīka lak
معنی“لبیک، خدایا لبیک. لبیک، تو را شریکی نیست، لبیک. همانا ستایش و نعمت و فرمانروایی از آنِ توست. تو را شریکی نیست.”
گام 3 از 9وارد مسجدالحرام شوید
با وضو و با پای راست وارد مسجدالحرام شوید و دعای ورود به مسجد را بخوانید. سپس با آرامش به سوی کعبه بروید.
درست انجام دهید- مطمئن شوید که وضو دارید؛ وضو برای طواف لازم است.
- با پای راست وارد شوید و دعای ورود به مسجد را بخوانید.
- هنگامی که برای نخستین بار کعبه را دیدید، دستها را بالا ببرید و هر دعایی که میخواهید بکنید.
این را بگوییدبِسْمِ اللَّهِ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ
طرز تلفظBismillāhi waṣ-ṣalātu was-salāmu ʿalā Rasūlillāh, Allāhumma iftaḥ lī abwāba raḥmatik
معنی“به نام خدا، و درود و سلام بر فرستادهٔ خدا. خدایا، درهای رحمتت را به رویم بگشا.”
گام 4 از 9طواف: هفت دور گرد کعبه
هفت بار، خلاف جهت عقربههای ساعت، گرد کعبه بچرخید، به گونهای که کعبه در سمت چپ شما باشد. هر دور از رکن حجرالاسود آغاز و به آن ختم میشود.
درست انجام دهید- مردان تنها در تمام طواف، پارچهٔ بالایی را از زیر بغل راست عبور داده و شانهٔ راست را برهنه میکنند (اضطباع).
- از حجرالاسود، در امتداد چراغ سبز روی دیوار، آغاز کنید. رو به آن بایستید و اگر میتوانید آن را ببوسید یا لمس کنید؛ وگرنه از دور دست راست را به سوی آن بلند کنید (استلام).
- در آغاز بگویید «بسمالله، اللهاکبر» و هر بار که از برابر حجرالاسود گذشتید «اللهاکبر».
نمایش ۴ مورد دیگرنمایش کمتر
- مردان در سه دور نخست، اگر ممکن باشد، تند و با گامهای کوتاه راه میروند (رَمَل)؛ چهار دور باقی با گام عادی است.
- اگر آسان بود، رکن یمانی را با دست راست لمس کنید بیآنکه ببوسید؛ وگرنه بیاشاره از کنارش بگذرید.
- میان رکن یمانی و حجرالاسود «ربنا آتنا…» را بخوانید. برای هر دور دعای مشخصی نیست: هر دعا و ذکری که میخواهید، به هر زبانی، بگویید.
- شمارش را نگه دارید: وقتی دور هفتم به حجرالاسود رسید، طواف کامل است. سپس مردان شانهٔ راست را دوباره میپوشانند.
این را بگوییدبِسْمِ اللَّهِ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ
طرز تلفظBismillāh, wallāhu akbar
معنی“به نام خدا، و خدا بزرگتر است.”
این را بگوییدرَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
طرز تلفظRabbanā ātinā fid-dunyā ḥasanatan wa fil-ākhirati ḥasanatan wa qinā ʿadhāban-nār
معنی“پروردگارا، در دنیا به ما نیکی عطا کن و در آخرت نیز نیکی، و ما را از عذاب آتش نگاه دار. (بقره ۲:۲۰۱)”
گام 5 از 9دو رکعت نماز پشت مقام ابراهیم
پس از طواف به سوی مقام ابراهیم بروید و اگر جا بود، پشت آن دو رکعت نماز کوتاه بخوانید. اگر شلوغ بود، آن را در هر جای مسجد بخوانید.
درست انجام دهید- هنگام نزدیک شدن میتوانید این آیه را بخوانید: «و از مقام ابراهیم جایگاهی برای نماز برگیرید.»
- در رکعت نخست حمد و سپس سورهٔ کافرون (۱۰۹)، و در رکعت دوم حمد و سپس سورهٔ اخلاص (۱۱۲) را بخوانید.
- راه طوافکنندگان را نبندید؛ عقب بروید و هر جا ممکن بود نماز بخوانید.
این را بگوییدوَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى
طرز تلفظWattakhidhū min maqāmi Ibrāhīma muṣallā
معنی“و از مقام ابراهیم جایگاهی برای نماز برگیرید. (بقره ۲:۱۲۵)”
گام 6 از 9از آب زمزم بنوشید
از آب زمزم که در سراسر مسجد در دسترس است بنوشید. پیامبر ﷺ فرمود آب زمزم برای همان نیتی است که با آن نوشیده میشود؛ پس با نیت بنوشید و دعا کنید.
درست انجام دهید- پیش از نوشیدن «بسمالله» بگویید و در چند نفس بنوشید.
- برای دنیا و آخرت هر دعایی که میخواهید بکنید.
- اگر میتوانید، پیش از رفتن به صفا به حجرالاسود بازگردید و یک بار دیگر آن را استلام کنید.
گام 7 از 9سعی میان صفا و مروه: هفت شوط
هفت بار میان کوههای صفا و مروه رفتوآمد کنید و جستوجوی هاجر برای یافتن آب برای فرزندش اسماعیل را به یاد آورید. از صفا آغاز کنید و به مروه ختم کنید: صفا تا مروه یک شوط و مروه تا صفا شوط دوم است.
درست انجام دهید- هنگامی که برای نخستین بار به صفا نزدیک میشوید، «إن الصفا والمروة من شعائر الله» را بخوانید و بگویید «آغاز میکنم با آنچه خدا با آن آغاز کرد.»
- بر صفا بالا روید، رو به کعبه بایستید، دستها را بلند کنید، سه بار «اللهاکبر» و ذکر زیر را بگویید و دعا کنید. این را سه بار تکرار کنید.
- به سوی مروه بروید. میان دو چراغ سبز، مردان آرام میدوند (هروله)؛ زنان با گام عادی میروند.
نمایش ۳ مورد دیگرنمایش کمتر
- بر مروه رو به کعبه بایستید و همان ذکر و دعای صفا را تکرار کنید.
- وضو برای سعی مستحب است نه واجب. در صورت نیاز میتوانید استراحت کنید، آب بنوشید یا از ویلچر استفاده کنید.
- شوط هفتم به مروه ختم میشود و سعی کامل میگردد.
این را بگوییدإِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ، أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ
طرز تلفظInna aṣ-Ṣafā wal-Marwata min shaʿāʾirillāh. Abdaʾu bimā badaʾa Allāhu bih
معنی“همانا صفا و مروه از شعائر خداست (بقره ۲:۱۵۸). آغاز میکنم با آنچه خدا با آن آغاز کرد.”
این را بگوییدلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ
طرز تلفظLā ilāha illallāhu waḥdahu lā sharīka lah, lahul-mulku wa lahul-ḥamd, wa huwa ʿalā kulli shayʾin qadīr. Lā ilāha illallāhu waḥdah, anjaza waʿdah, wa naṣara ʿabdah, wa hazamal-aḥzāba waḥdah
معنی“معبودی جز خدای یگانه نیست؛ او را شریکی نیست. فرمانروایی از آنِ اوست و ستایش از آنِ او، و او بر هر چیزی تواناست. معبودی جز خدای یگانه نیست. وعدهاش را وفا کرد، بندهاش را یاری داد و بهتنهایی سپاهیان متحد را شکست داد.”
گام 8 از 9تراشیدن یا کوتاه کردن مو (حلق یا تقصیر)
پس از سعی، مردان یا تمام سر را میتراشند (حلق) که برتر است، یا موی تمام سر را یکسان کوتاه میکنند (تقصیر). زنان به اندازهٔ یک بند انگشت از سر موهای خود میچینند.
درست انجام دهید- مردان: تراشیدن تمام سر پاداش بیشتری دارد؛ کوتاه کردن باید از همهٔ سر باشد، نه چند تار مو.
- زنان: موها را جمع کنید و در جایی پوشیده، به اندازهٔ یک بند انگشت (حدود ۲ سانتیمتر) از سر آنها بچینید.
- آرایشگاههایی نزدیک مروه هست؛ پس از آنکه هر دو سعی را تمام کردید، میتوانید موی یکدیگر را نیز کوتاه کنید.
نمایش ۱ مورد دیگرنمایش کمتر
- با این کار از احرام خارج میشوید.
گام 9 از 9عمرهٔ شما کامل شد
با تراشیدن یا کوتاه کردن مو، عمرهٔ شما کامل میشود و همهٔ محرمات احرام برداشته میشود. خدا را برای توفیق انجام آن سپاس بگویید و از او قبولش را بخواهید.
درست انجام دهید- اکنون میتوانید لباس عادی بپوشید و هر آنچه در احرام ممنوع بود برایتان روا است.
- برای عمره طواف وداع لازم نیست، هرچند بسیاری در مدت اقامت در مکه طواف مستحب به جا میآورند.
- باقی وقت خود را در حرم به نماز، تلاوت قرآن و دعا بگذرانید.
این همهٔ عمره است
احرام و نیت، تلبیه، هفت دور طواف، دو رکعت نماز، زمزم، هفت شوط سعی، و تراشیدن یا کوتاه کردن مو: اینها اعمال عمرهاند. خداوند از شما بپذیرد.
پرسشهای رایج دربارهٔ عمره
پاسخهای کوتاه به پرسشهایی که زائران بیش از همه میپرسند.
تفاوت عمره و حج چیست؟
حج بر هر مسلمانِ مستطیع یک بار در عمر واجب است و تنها در روزهای معینی از ماه ذیالحجه انجام میشود. عمره زیارتی کوتاهتر است که در هر زمانی از سال میتوان به جا آورد و شامل احرام، طواف، سعی و تراشیدن یا کوتاه کردن مو است.
عمره چقدر طول میکشد؟
خود اعمال معمولاً بسته به ازدحام سه تا شش ساعت طول میکشد. طواف اغلب ۴۵ دقیقه تا دو ساعت و سعی حدود یک تا دو ساعت است.
در احرام چه کارهایی ممنوع است؟
زدن عطر، کوتاه کردن مو یا ناخن، شکار، آمیزش، و ازدواج یا خواستگاری. مردان نباید لباس دوختهٔ چسبان بپوشند یا سر خود را بپوشانند؛ زنان نباید نقاب یا دستکش بپوشند. از جدال و بدرفتاری همیشه باید پرهیز کرد.
اگر شمار دورها یا شوطها را فراموش کنم چه کنم؟
بر عددی که به آن یقین دارید، یعنی عدد کمتر، بنا بگذارید. برای نمونه اگر شک دارید سه دور زدهاید یا چهار، سه حساب کنید و ادامه دهید.
اگر در طواف وضویم باطل شود چه کنم؟
به نظر بیشتر علما وضو برای طواف لازم است. اگر باطل شد، بیرون بروید، وضو بگیرید و بازگردید. بسیاری از علما میگویند میتوانید از همان جا که ایستادید ادامه دهید؛ برخی دیگر میگویند طواف را از نو آغاز کنید.
زنان در احرام چه میپوشند؟
زنان لباس معمول، گشاد و پوشیدهٔ خود را به هر رنگی میپوشند که جز چهره و دستها همهٔ بدن را بپوشاند. نقاب و دستکش نمیپوشند، اما میتوانند در برابر مردان نامحرم پارچهای بر چهره بیندازند.
آیا زن در دوران عادت ماهانه میتواند عمره بگزارد؟
میتواند مُحرم شود و نیت کند، اما تا پایان عادت و انجام غسل نباید طواف کند. پس از آن بقیهٔ اعمال را به طور معمول کامل میکند.
آیا باید حجرالاسود را لمس کنم یا ببوسم؟
نه. بوسیدن یا لمس آن سنت است، نه واجب. در ازدحام بهتر است از دور دست راست را به سوی آن بلند کنید و «اللهاکبر» بگویید تا اینکه دیگران را هل دهید یا آزار برسانید.